มาตรฐาน วสท กับกฎหมายไทยด้านระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ ต้องใช้อย่างไรให้ถูกต้อง

เมื่อได้รับใบเสนอราคาระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ เจ้าของอาคารมักพบคำว่า “ตามมาตรฐาน วสท.” หรือ “ถูกต้องตามกฎหมาย” แต่ข้อความสั้น ๆ เหล่านี้ยังไม่บอกว่าโครงการใช้เกณฑ์ใด ตรวจรับอย่างไร และใครรับผิดชอบส่วนไหน การเข้าใจเอกสารแต่ละประเภทจึงช่วยให้ตั้งคำถามได้ตรงจุดก่อนตัดสินใจติดตั้ง

ระบบ Fire Alarm หรือระบบสัญญาณแจ้งเหตุเพลิงไหม้ มีหน้าที่รับสัญญาณจากอุปกรณ์ตรวจจับหรือผู้พบเหตุ แล้วแจ้งเตือนและสั่งงานตามที่ออกแบบ การกำหนดระบบต้องเริ่มจากอาคารจริง พร้อมพิจารณากฎหมาย มาตรฐาน และข้อตกลงของโครงการร่วมกัน

กฎหมายกำหนดหน้าที่ ส่วนมาตรฐานให้เกณฑ์ทางวิศวกรรม

ข้อบังคับตามกฎหมายบอกว่าอาคารหรือกิจการที่อยู่ในขอบเขตต้องจัดให้มีอะไร ตัวอย่างเช่น กฎกระทรวง ฉบับที่ 33 พ.ศ. 2535 ข้อ 16 กำหนดระบบสัญญาณเตือนเพลิงไหม้สำหรับอาคารสูงและอาคารขนาดใหญ่พิเศษ การนำข้อกำหนดนี้มาใช้ต้องตรวจนิยามอาคารและเงื่อนไขบังคับใช้ก่อน [2]

มาตรฐานทางวิศวกรรมช่วยกำหนดรายละเอียดของงาน เช่น การเลือกอุปกรณ์ การจัดวาง การทดสอบ และการดูแล วสท. คือวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ซึ่งมีรายการมาตรฐานระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ พ.ศ. 2567 เผยแพร่ในเว็บไซต์ขององค์กร [1] การระบุชื่อมาตรฐานจึงควรระบุปีหรือฉบับด้วย

ข้อกำหนดในแบบและสัญญาเป็นอีกชั้นหนึ่ง เช่น เจ้าของโครงการอาจกำหนดให้ระบุจุดเกิดเหตุบนหน้าจอเป็นภาษาไทย หรือส่งมอบไฟล์ตั้งค่าระบบเพิ่มเติม เงื่อนไขเหล่านี้ต้องตรวจจากเอกสารงาน ไม่ควรสรุปว่าเป็นข้อกฎหมายที่ใช้กับอาคารทุกแห่ง

มาตรฐานผูกพันกับงานผ่านเอกสารใดบ้าง

มาตรฐานอาจเกี่ยวข้องกับหน้าที่ของโครงการเมื่อกฎหมายหรือข้อกำหนดของหน่วยงานที่มีอำนาจอ้างถึง หรือเมื่อแบบ รายการประกอบแบบ และสัญญานำมาเป็นเกณฑ์ของงาน การใช้คำว่า “มาตรฐานบังคับ” จึงต้องบอกที่มาของความผูกพันให้ชัด และสัญญาไม่สามารถลดหน้าที่ที่กฎหมายกำหนดไว้ได้

ตัวอย่างเช่น ผู้ว่าจ้างระบุมาตรฐานฉบับหนึ่งในขอบเขตงาน แต่ผู้เสนอราคาใช้รายละเอียดจากคู่มืออีกฉบับ หากเงื่อนไขต่างกัน ควรให้ผู้ออกแบบชี้แจงและบันทึกข้อยุติก่อนสั่งอุปกรณ์ มิฉะนั้นอาจเกิดข้อโต้แย้งเมื่อทดสอบรับงาน แม้อุปกรณ์แต่ละชิ้นจะมีใบรับรองผลิตภัณฑ์ก็ตาม

ส่วนคำแนะนำในการใช้งาน เช่น การเก็บสมุดประวัติไว้ใกล้ตู้ หรือการถ่ายภาพจุดที่มีการปรับปรุง ช่วยให้ดูแลสะดวกขึ้น แต่ต้องแยกจากข้อความที่เป็นหน้าที่ตามกฎหมาย การเขียนเอกสารให้เห็นฐานของแต่ละข้อทำให้ทุกฝ่ายรู้ว่าสิ่งใดต้องปฏิบัติและสิ่งใดเป็นแนวทางเสริม

ตรวจเอกสารให้ตรงกันก่อนออกแบบและตรวจรับ

เริ่มจากรวบรวมประเภทอาคาร การใช้งานจริง ความสูง พื้นที่ จำนวนชั้น และประวัติการขออนุญาต แล้วให้ผู้เกี่ยวข้องจัดทำรายการกฎหมายที่ใช้กับโครงการ อาคารบางแห่งต้องพิจารณากฎหมายควบคุมอาคารร่วมกับกฎหมายความปลอดภัยในการทำงานและข้อบัญญัติท้องถิ่น ไม่ควรใช้รายการของอาคารข้างเคียงแทน

จากนั้นตรวจว่าแบบระบุชื่อและฉบับมาตรฐาน รุ่นอุปกรณ์ หลักการแบ่งพื้นที่ และเกณฑ์ทดสอบไว้เพียงพอหรือไม่ หากมีการเปลี่ยนอุปกรณ์ระหว่างก่อสร้าง ควรตรวจความเข้ากันได้และอนุมัติเอกสารที่แก้ไขก่อนติดตั้ง รวมถึงปรับบัญชีอุปกรณ์และแบบติดตั้งจริงให้ตรงกัน

สำหรับอาคารเดิม วันก่อสร้าง การดัดแปลง และการเปลี่ยนการใช้งานอาจมีผลต่อข้อกฎหมายที่ต้องพิจารณา จึงควรนำประเด็นที่ไม่ชัดไปหารือผู้ออกแบบหรือเจ้าพนักงานท้องถิ่นโดยมีเอกสารอาคารประกอบ วิธีนี้ช่วยให้ได้คำตอบเฉพาะโครงการและใช้เป็นฐานตรวจรับเดียวกัน

ข้อควรตรวจสอบสำหรับผู้อ่าน

มีเอกสารยืนยันประเภทอาคารและการใช้งานปัจจุบัน

ระบุชื่อกฎหมายและข้อที่ใช้กับโครงการไว้แล้ว

แบบและสัญญาระบุชื่อมาตรฐานพร้อมปีหรือฉบับ

เกณฑ์ตรวจรับและเอกสารส่งมอบสอดคล้องกับแบบ

มีผู้รับผิดชอบชี้แจงข้อขัดแย้งก่อนเปลี่ยนอุปกรณ์

การนำไปใช้กับอาคารของคุณ

ความถูกต้องของระบบเริ่มจากการใช้เกณฑ์ที่เหมาะกับอาคารและเอกสารที่ตรงกัน หากต้องการสำรวจข้อมูลก่อนออกแบบหรือปรับปรุงระบบ สามารถสอบถาม บริษัท ซีเมเจอร์ เทคโนโลยี จำกัด เพื่อประเมินขอบเขตงานและเอกสารที่ควรเตรียมได้ที่ www.cmajortechnology.com

แหล่งอ้างอิง

[1] วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ มาตรฐานระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ พ.ศ. 2567

รายการหนังสือยืนยันชื่อและฉบับมาตรฐาน ใช้ฉบับเต็มที่โครงการอ้างอิงสำหรับข้อกำหนดรายละเอียด

[2] กระทรวงมหาดไทย กฎกระทรวง ฉบับที่ 33 พ.ศ. 2535 ออกตามความในพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522

[3] กระทรวงมหาดไทย กฎกระทรวง ฉบับที่ 39 พ.ศ. 2537 ออกตามความในพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522